LESLEY  ★ TRAVEL, SPORT & MORE

Bandeja Paisa

Op de muur van ieder restaurant in Medellín kan je de beschrijving het ‘Menu del día’ vinden. Omgerekend kost deze tussen de drie en vijf euro. En dat is zelfs voor Colombiaanse begrippen goedkoop. Behalve dat het niet duur is, smaakt het heerlijk en is het enorm voedzaam. Bijna ieder ‘Menu del día’ in Medellín en omstreken is gebaseerd op de Bandeja Paisa, het gerecht van deze regio.

Bandeja Paisa

In basis bestaat de Bandeja Paisa uit avocado, bonen, rijst, een gebakken ei, rundvlees, banaan, chorizo, arepa, een hete saus en tomaten. Maar omdat de restaurants afhankelijk zijn van de lokale oogst kunnen de ingrediënten verschillen. Er zijn regio’s waar men de banaan vervangt door yucas of aardappelen. Dus als je het ‘Menu del día’ in Antioquia bestelt, is het iedere dag weer een verrassing wat je op je bord krijgt. Maar wat ze ook serveren, je kan er vanuit gaan dat het heerlijk is!

Nationaal gerecht

Ondanks dat het erg populair is onder de lokale bevolking en de toeristen, komt er steeds meer kritiek op het gerecht. En dan vooral op de titel van nationaal gerecht. Colombiaans antropoloog Julián Estrada deed voor zijn boek El Fogón Antioqueño onderzoek naar gastronomie van de regio Antioquia heeft een duidelijke mening over de Bandeja Paisa: “Wij Colombianen willen de Bandeja Paisa zo graag benoemen tot het icoon van onze keuken. Maar het is een gerecht zonder geschiedenis of gevoel.” 

Volgens Estrada heeft de Bandeja Paisa zijn populariteit vooral te danken aan de goede marketingstrategie van veertig jaar geleden. “Het lijkt mij dat men een grote fout maakt door de Bandeja Paisa te presenteren als een representatief gerecht. De Bandeja Paisa is niet meer dan een gerecht van de twintigste eeuw, gecreëerd door de instelling Turantioquia.” 

Bonen en arepas

De onderzoeker vindt dat bonen een grotere hoofdrol zouden moeten krijgen in een nationaal gerecht. Alleen al in Antioquia waren er meer dan 45 soorten bonen te vinden. Deze at men volgens de traditie gegeten met mais, yuca, avocado, pompoen of cider. “Dit zijn de traditionele gerechten van de originele bewoners van Antioquia. Toen de Spanjaarden arriveerden, waren dat ook de producten die ze vonden.” 

En natuurlijk mag de arepa ook niet vergeten worden.“In Colombia hebben we meer dan 42 soorten arepas. In Antioquia verschillen de arepas in vorm, in maïssoort of hoe ze worden gekneed: vlak, rond, klein en groot.” Hij benadrukte dat dit soort producten een culturele en historische waarde hebben. En dat is veel belangrijker dan de economische waarde van de Bandeja Paisa.

Toerisme in Colombia

In de jaren zeventig startte het toerismebureau Turantioquia met het promoten van een groep restaurants in Caucasia, Santa Fe de Antioquia en La Pintada. Deze restaurants serveerden de traditionele bonengerechten met geïmporteerde rijst en overgebleven vleessoorten. Dit concept werd al snel gekopieerd door andere restaurants en de straatverkopers. Zij mixten de bonen met lokale en goedkope ingrediënten, zodat ze maximale winst konden maken. De massamedia, marketing, globalisering en het toerisme deden de rest en niemand kon meer om de nieuwe Bandeja Paisa heen. 

Nu de toeristen weer naar Colombia reizen, maken de restaurants dankbaar gebruik van de populariteit van de Bandeja Paisa. Want een makkelijker verdienmodel is er niet. Maar niet alle culinaire principes worden overboord gegooid. Als ik in een van de restaurants om een vegetarische Bandeja Paisa vraag, krijg ik het antwoord dat ze dat niet serveren. Duidelijker kan de ober niet zijn: “Een gerecht zonder vlees is geen maaltijd. Dat is gewoon een snack.” 

Lesley is blogger en schrijft graag over sport, reizen en lifestyle. Kijk voor meer informatie hier of volg haar op instagram.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *